فن کویل

فن کویل چیست؟

 وسیله ای ساده­ای می­باشد که دارای  مبدل حرارتی و فن است. این دستگاه بخشی از سیستم تهویه مطبوعی است که  در ساختمان های مسکونی، ادارای و صنعتی  قرار دارد. یک فن کویل، قابلیت های گوناگونی دارد که گاهی اوقات با مکش هوای موجود، درجه حرارت فضای محیط اطراف خود را تحت کنترل در می­آورد. این کنترل توسط یک سوئیچ خاموش و روشن یا یک ترموستات صورت می­گیرد. تر موستات به فن یا به شیر کنترل دستور می دهد که دور فن را تغییر دهد.

به صورت کلی می­توان گفت دستگاه های فن کویل با آب سرد و گرم از دیگ های مرکزی و چیلر تغذیه میکنند.  دستگاه فن کویل راه اندازی پیچیده و گنگی ندارد بلکه بسیار ساده نصب می­شود. فراموش نشود  برای اطمینان از عملکرد مناسب با بالاترین کیفیت نیاز به تعمیر ­های دایمی دارند. زمانی که یک  فن کویل هوا را سرد نگه میکند آب کندانس شده به روی کویل ها به  سینی زیر آن  وارد می شود و از آنجا توسط لوله ی درین، آب بایستی خارج شود.

اجزای فن کویل شامل: کویل, فندک, فیلترهوا, کلید سلکتوری و شیر هواگیری و … می­باشد. کویل از آلمینیوم به همراه لوله­های مسی ساخته می­شود. لوله­های مسی به صورت ردیفی قرار می­گیرند که در  دستگاه فن کویل در دو یا سه  ردیف چیده شده اند.

کلکتور ورودی و خروجی تماس مستقیم با این لوله­های مسی دارد که کار اصلی آن تهیه­ی آب گرم و سرد می­باشد. فندک  فن کویل  دارای  موتور, بلور و سینی درین است که بر روی آن قرار دارد  این سینی برای آسان سازی  در تعمیرات مد نظر گرفته شده است. موتور هایی که در فن کویل­ها مورد استفاده قرار می­گیرند متفاوت از هم هستند و تفاوت های آن­ها با توجه به سایز فن کویل و نوع آن­ها تعیین می­شود.

بلوور نام دیگر فن  می­باشد که کار اصلی آن  گردش هوا می­باشد. در واقع الکترو موتور است که موجب گردش در بلوور می شود و بلور ها نیز بسته به طرحی که  فن کویل  دارد متفاوت هستند  و می­توانند  به صورت چپ گرد و راست گرد  باشند و جنس آن­ها می­تواند از پلاستیک یا آلمینیوم باشد.

سیستم لوله­ کشی دستگاه فن کویل

از نظر لوله کشی فن کویل ها به دو دسته­ی دولوله­ای و چهار لوله­ای تقسیم بندی می­شوند. فن کویل ­های دو لوله­ای : یک لوله­­­ی ورودی به دستگاه دارد و دارای یک لوله­ی خروجی از دستگاه می­باشد. فن کویل­های چهارلوله­ای دارای دو لوله­ی ورودی و دو لوله­ی خروجی هستند.

موارد مذکور موجب می­شود تا آب و سرد و گرم بتواند هر زمانی  وارد فن کویل شود. برخی از فن کویل­ها به شیرهای بالانسی مجهز هستند که مستقل از فشار هستند و عملکرد بازگشت مستقیم را محیا می­کند.

ترموستات فن کویل

کار ترموستات این است که دمای فضا را برسی و اندازه گیری کند و دمای فن کویل را به نقطه­ی مورد نظر برساند. ترموستات­ها در دستگاه­هایی  که  نیاز به سیستم سرمایشی و گرمایشی دارند کاربرد دارند.

 

انواع فن کویل

فن کویل­ها به صورت کلی  طراحی و نصب  متفاوتی دارند. در ساختمان‌ها به چهار دسته کلی تقسیم بندی می­شوند که شامل  سقفی، کانالی,زمینی و کاستی می­باشند. با توجه به محدودیت‌هایی که در یک مکان وجود دارد  و مساحت­های متفاوت از فن کویل­های گوناگونی استفاده می­شود.

زمینی فن کویل

فن کویل‌های زمینی از رایج‌ترین و مهم­ترین انواع فن کویل­ها می­باشد. در بسیاری از ساختمان‌های اداری-تجاری از این نوع کویل­ها استفاده می­شود. . این نوع دستگاه، دارای ظرفیت ۲۰۰ بین  تا ۱۰۰۰ فوت مکعب در دقیقه می­باشد و قابلیت هدایت کردن  هوا به سمت بالا یا سمت مقابل را دارد.

 ‌ ازفن کویل های زمینی امروزه زیاد استفاده نمیکنند. بیشترین کاربرد این نوع فن کویل­ها در بیمارستان‌ها و محیط‌های آموزشی مانند مدارس و توانبخشی­ها می­باشد. در فن کویل زمینی به شکل رایج  هوا از قسمت پایینی وارد می­شود و دمیدن هوا به سمت  بیرون  از طریق دریچه‌های بالایی صورت می­گیرد.

  فن کویل‌های سقفی در همه­ی ساختمان­ها امکان نصب و راه اندازی ندارند زیرا بسیاری از خانه­های ایران ساخت قدیم هستند و برای نصب فن کویل های سقفی لازم است خانه را نوسازی کرد. بسیاری از مردم  هزینه این عمل را ندارند به همین علت از فن کویل­های زمینی به جای سقفی استفاده میکنند.

 فن کویل­های سقفی

فن کویل­های سقفی  ازتاسیساتی هستند که به صورت دو منظوره تولید و به بازار عرضه می­شوند. این نوع فن کویل­ها  میتوانند در سقف کاذب راه اندازی شوند ویا قابلیت نصب در زیر سقف کاذب را دارا می­باشند. هوا  از دریچه‌های جلویی این دستگاه به محیط بیرون هدایت می­شود و به صورت افقی  وارد فضای اطراف می­شود. فن کویل‌های سقفی به صورت معمول به گونه­ای نصب می­شوند که افراد توانایی دیدن آن را دارند.

فن کویل­های کانالی

فن کویل کانالی یکی از پرکاربردترین   فن کویل­ها می­باشد و به شکل مناسبی هوای گرم و سرد را در تمامی بخش­های اتاق وارد می­کند. فن کویل‌های کانالی در انواع مختلفی تولید و به بازار عرضه می­شوند که  شامل، توکار و روکار و نوع ایستاده می­باشد. با توجه به محدودیت‌های یک مکان  می‌توان یکی از فن کویل­های ذکر شده را مورد استفاده قرار داد. همه­ی انواع مدل­های فن کویل­های کانالی دارای ظرفیت ۶۰۰ الی ۲۰۰۰ فوت مکعب در دقیقه‌ می­باشند که می­توان از بازار فروش خرید واستفاده کرد.

 

کانالی ایستاده

از انواع فن کویل­های کانالی, کانالی ایستاده است که این نوع فن کویل کانالی از طراحی روکار بهره مند است وقابل مشاهده می­باشد که بسیاری آن را با  کولرهای اسپلیت اشتباه می­گیرند زیرا از شبهت زیادی برخوردار هستند. این دستگاه‌ها بر روی دیوار راه اندازی می­شوند و به همین علت است که  از آنها با  فن کویل کانالی دیواری یاد می­شود. روکار بودن و نصب بر روی دیوار دو علتی است که  این نوع فن کویل­های کانالی را در ساختمان‌های مسکونی کمتر به کار می­برند.

واحدهای تجاری و بانک‌هایی که قابلیت بازسازی و راه اندازی فن کویل‌های توکار را ندارند  از جمله بهترین مکان‌ها برای این نوع دستگاه­ها است. فن کویل‌های کانالی ایستاده  دارای  ظرفیت ۳۰۰ تا ۸۰۰ فوت مکعب در دقیقه می­باشد.

مزایا و معایب فن کویل

 درست بر عکس داکت اسپلیت، فن کویل این امکان را دارد که  کنترل مستقل دما در اتاق را به درستی به عمل درآورد. به طوری که می­توان در ازای تعدادی فن کویل  نصب شده در ساختمان، شرایط دمایی متفاوتی را ایجاد کرد که متناسب با سلیقه­ی افراد ونیاز آنها باشد. در صورت استفاده از کولر گازی و سیستم  VRF  نیز  می­توان ازچنین شرایطی بهره مند بود واز ان استفاده کرد.

در ساختمان هایی  که دارای متراژ های بالا هستند، استفاده از فن کویل های زیاد به همراه یک و یا دو دستگاه چیلر مرکزی، محدودیتی ایجاد نمی­کند. در حالی که در صورت بکارگیری کولر گازی یا داکت اسپلیت، استفاده از یک یونیت داخلی پاسخ گوی نیازهای ساختمان نمی­باشد و این در شرایطی است که با اضافه شدن یونیت های داخلی دیگر، به ناچار باید یونیت های خارجی دیگری نیز مورد استفاده قرار داد.

 بنابراین با توجه به  این مطلب که بیشترین فاصله بین یونیت داخلی و خارجی حتما باید رعایت شود، بکاربردن واستفاده از یونیت های خارجی دیگر در فاصله ای مناسب، آن هم در فضای عمدتاً محدود خارج از ساختمان، اجرای چنین سیستم هایی را در ساختمان های بزرگ با مشکل مواجه می کند. ضمن آنکه ممکن است ظاهر ناخوشایندی را برای ساختمان به وجود آورد.

معایب

فن کویل از طریق  استفاده از آب سرد و گرم ایجاد شده در سیستم های مرکزی مانند چیلر قابلیت  کنترل مصرف انرژی را برای هریک از واحدهای ساختمان، به صورت جدا را دارد. مشکلی که در سیستم VRF  وجود دارد نیز همین مورد مذکور می­باشد.

 فن کویل­ها بر خلاف کولر های آبی، کولر های گازی، داکت اسپلیت و رادیاتور به صورت کلی  از یک سیستم مرکزی  حمایت نمیکند. البته می توان در صورت  استفاده از فن کویل، بکار بردن یک چیلر برای هر واحد، مصرف انرژی  را کنترل می­کند و گرما را در فصل تابستان به شکل مستقل کنترل می­کند وتحت واپایش قرار می­دهد. در ساختمان هایی که متراژ های پایینی دارند، هزینه سرمایه گذاری برای خرید چیلر و فن کویل به صورت کلی در مقابل کولر گازی یا داکت اسپلیت و سیستم VRF بیشتر می­باشد.

 

آن چه باید درباره­ی فن کویل بدانیم:

همان طور که در این مقاله اشاره کردیم فن کویل ها انواع مختلفی دارند که شامل: فن کویل کاستی, فن کویل کاستی یک طرفه, فن کویل کاستی چهار طرفه, فن کویل سقفی توکار, فن کویل کانالی و فن کویل زمینی می­باشد.

مهم­ترین مزیت فن کویل  این است که سیستم لوله­کشی در آن به گونه­ای طراحی شده که کمترین فضا را اشغال می­کند. دستگاه فن کویل دارای یک مرکز حرارتی و سیستم چیلر می­باشد واین توانایی را دارد که با آن کار کند. این سیستم قابلیت این را دارد که با کمترین دمای آب نیز گرما ایجاد کند و برای مناطقی خاص بسیار مناسب می­باشد.

نکته قابل توجه این است که اگر جهت خرید اقدام می­کنید باید  به شریط محل مسکونی خود و امکاناتی که در اختیار دارید نیز توجه کنید. برای مثال اگر خانتان ساخت قدیم است و امکان بازسازی ندارید نمی­توانید از فن کویل توکار استفاده کنید و در نهایت فن کویلی منتخب شما واقع می­شود که قابل مشاهده یا به اصطلاح رو کار باشد.